Nasıl çalışıyoruz?

Mevzu nedir?

Mevzu, kamuoyunun “ne oluyor?” diye sorduğu bir konunun yaşayan dosyasıdır. Tek bir haber değildir; zamanla büyür, güncellenir ve geçmişini saklar. Bir dosya dört katmanda okunur:

Zaman çizelgesinde olayın yaşandığı an esas alınır, haberin yayımlandığı an değil. Gece verilen bir karar ertesi gün haberleşir; biz kararın verildiği günü yazarız. Kesin tarihi bilinmeyen olayları “Eylül sonu” gibi aralıkla gösterir ve böyle işaretleriz. Uydurma kesinlik yoktur.

Etiketler ne anlama geliyor?

Olay etiketleri

RESMİ

Resmî kurum kararı, açıklaması ya da KAP bildirimi.

BASIN

Birden fazla basın kaynağında aynı biçimde yer alıyor.

İDDİA

Bir tarafın öne sürdüğü, kanıtlanmamış bilgi.

ÇELİŞKİ

Kaynaklar farklı tarih ya da rakam veriyor.

TEK KAYNAK

Yalnızca bir kaynağa dayanıyor, teyit bekliyor.

İddia panosundaki durumlar

DOĞRULANDI

Resmî kayıtla ya da birbirinden bağımsız kaynaklarla teyit edildi.

YARGIDA

Bir soruşturma ya da dava dosyasının parçası. Doğru olup olmadığına mahkeme karar verecek; bu etiket iddianın doğrulandığı anlamına gelmez.

İDDİA

Kaynağı belli, ancak doğrulanmamış.

BELİRSİZ

Kaynaklar çelişiyor ya da sonuç kamuya açık kaynaklardan doğrulanamıyor.

YALANLANDI

Resmî kayıt ya da güvenilir kaynaklarla çürütüldü.

Önem derecesi

Her olay üç seviyeden biriyle işaretlenir: Dönüm noktası dönüm noktası, Önemli gelişme önemli gelişme, Ayrıntı ayrıntı. Varsayılan görünüm ayrıntıları gizler; okur isterse tümünü açar.

Editoryal ilkeler

1. Olgu ile iddia her satırda ayrılır. “Adı geçiyor” ifadesini tek başına kullanmayız. Nerede, kim tarafından, hangi bağlamda geçtiğini belirtiriz.
2. Masumiyet karinesi. Soruşturma ve kovuşturmadaki kişiler için yargı kararı olmadan suçlayıcı dil kullanmayız. “Şüpheli”, “iddia edilen”, “hakkında soruşturma başlatılan” gibi doğru hukuki terimleri kullanırız. Gözaltı ve tutuklama birer tedbirdir, mahkûmiyet değildir.
3. Cevap hakkı. Adı geçen kişi ya da kurumun açıklaması varsa dosyaya eklenir. Savunma, suçlamayla aynı görünürlükte yer alır.
4. Kaynak şeffaflığı. Her bilginin kaynağı tıklanabilir. Kaynaksız bilgi yayımlanmaz. Tek kaynağa dayanan bilgi böyle etiketlenir.
5. Resmî kaynak önceliği. Zaman çizelgesinin iskeleti KAP bildirimleri, kurum kararları, Resmî Gazete ve savcılık açıklamalarından kurulur. Basın haberleri bu iskeletin üzerine eklenir.
6. Çelişkiler gizlenmez. Kaynaklar farklı tarih ya da rakam verdiğinde birini seçip diğerini yok saymayız; hangi kaynağın ne dediğini gösteririz.
7. Düzeltme kaydı. Hatalar sessizce silinmez. Her dosyada tarihli bir düzeltme geçmişi tutulur.
8. Kişisel veriler. Mevzuyla ilgisi olmayan aile, adres, sağlık ve özel hayat bilgileri yayımlanmaz. Cezaevi koşulları gibi kamusal ilgisi olmayan ayrıntılar dosyaya alınmaz.
9. Söylenti yayımlanmaz. Kaynağı belirsiz, sosyal medyada yayılan anlatılar kişi sayfalarına bağlanmaz. Ancak toplumsal etkisi büyükse ve doğrulamak ya da çürütmek amacıyla, açıkça etiketlenerek ele alınabilir.
10. Taraf tutmayız, tarafları gösteririz. “Basın nasıl verdi?” bölümü, aynı olayın farklı yayınlarda nasıl çerçevelendiğini gösterir.
11. İlişki suç değildir. İlişki ağındaki bir bağlantı, tek başına bir suçlama ya da ima olarak sunulmaz.
12. Hız değil doğruluk. İlk veren değil, en iyi anlatan olmaya çalışırız.

Kişi sayfaları ve ilişki ağı

Bir ilişki ağı yanlış kullanıldığında “aynı fotoğraftaki herkes suçlu” algısı yaratır. Bunu önlemek için şu kuralları uygularız:

• Rol kişiye değil, kişinin o mevzuyla ilişkisine aittir ve zamanla değişir: şüpheli, sanık, beraat eden. Hukuki durumlar her zaman tarihlidir.
• Durum değişikliği geriye yayılır. Beraat, takipsizlik, tahliye ya da düzeltme, ilgili bütün sayfalarda en az suçlama kadar görünür biçimde yer alır.
• Mevzu ağı ile kişinin genel çevresi ayrıdır. “Aynı partideydiler” gibi bir bağ, mevzuyla ilgisi ayrıca gösterilmedikçe mevzu ağına girmez.
• Her ilişki kaynaklıdır ve dayanağı belirtilir: kayıtlı, basına yansıyan ya da iddia.

Yöntem ve yapay zekâ

Dosyalarımızı hazırlarken yapay zekâdan yararlanıyoruz ve bunu okurdan gizlemiyoruz. Yapay zekâ; kaynak taramasında, dağınık haberleri tek çizelgede birleştirmede, kaynaklar arasındaki çelişkileri bulmada ve ilk taslağı yazmada kullanılır.

• Kaynağa bağlanmayan cümle yayımlanmaz. Tarihler, rakamlar ve hukuki durumlar kaynak metinlerle tek tek karşılaştırılır.
• Yayın kararı ve sorumluluğu insana aittir. Kişilerin adının geçtiği yargısal ve siyasi mevzularda bu kural hiçbir koşulda gevşetilmez.
• Emin olamadığımız bilgiyi etiketleriz ya da yayımlamayız. Tek kaynağa dayanan bir hukuki durum bilgisi dosyaya alınmaz.
• Haber metinlerini kopyalamayız. Özetler ve kaynağa bağlantı veririz.

mevzune şu anda pilot yayın aşamasındadır. Dosya sayısı azdır; yöntemimizi her dosyada ölçüp iyileştiriyoruz. Yapay zekâ hata yapabilir. Bir hata görürseniz lütfen bize bildirin.

Gizlilik

Bu sitede reklam, izleme çerezi ya da üçüncü taraf analiz aracı yoktur. Mevzu sayfaları, “son ziyaretinizden beri ne değişti?” bölümünü gösterebilmek için yalnızca son ziyaret tarihinizi tarayıcınızda saklar; bu bilgi sunucularımıza gönderilmez.

Düzeltme ve cevap hakkı

Bir dosyada hata, eksik ya da güncelliğini yitirmiş bir bilgi olduğunu düşünüyorsanız bize yazın. Adı geçen kişi ve kurumlar ile temsilcilerinin cevap hakkı saklıdır.

1. iletisim@mevzune.com adresine, ilgili sayfanın bağlantısını ve düzeltilmesini istediğiniz bilgiyi yazın. Varsa dayanak belgeyi ya da kaynağı ekleyin.
2. Talebi inceler, gerekiyorsa düzeltmeyi yapar ve dosyanın düzeltme geçmişine tarihli bir kayıt düşeriz.
3. Adı geçen kişi ya da kurumun açıklaması, ilgili dosyada ve kişi sayfasında yayımlanır.
4. Beraat, takipsizlik, tahliye gibi hukuki durum değişikliklerini bildirmeniz hâlinde ilgili bütün sayfalar güncellenir.

İletişim

Yayın

mevzune (pilot yayın)

Genel iletişim, düzeltme ve cevap hakkı

iletisim@mevzune.com

Slogan

Haberin anlamı, bağlamıyla.